UNTSO – United Nations Truce Supervision Organization

Duur missie: 07 juli 1956 t/m 19 november 1967
Aantal militairen: startend met 2 later uitgebreid tot 15 (wisselend in samenstelling)
Dodelijke slachtoffers: geen
Dapperheidsonderscheidingen: geen

UNTSO  achtergrond

De VN is al sinds het begin van de strubbelingen in het Midden Oosten (Israël. Libanon, Egypte en Syrië) betrokken en heeft een groot deel van de tijd en aandacht van de VN gekost. In de afgelopen jaren, in reactie op de verschillende conflicten in dit gebied, heeft de VN een aantal principes geformuleerd welke ten grondslag zouden moeten liggen aan een vredesovereenkomst en voor het uitvoeren van vredesmissies. De eerste van een dergelijke vredesmissie, een onbewapende observatie missie, werd ingesteld in het Midden Oosten in 1948, de eerste vredesmacht werd, eveneens in het Midden Oosten, in 1956 opgezet.

In november 1947, de VN ondersteunde een voorstel tot participatie van Palestina bij de creatie van een Arabische en een Joodse staat waarbij Jeruzalem een internationale status zou verkrijgen. Dit plan werd niet geaccepteerd door de Arabische Palestijnen en de Arabische staten.

Op 14 mei 1948 gaf Groot-Brittannië zijn mandaat over Palestina op hetgeen direct gevolgd werd door het uitroepen van de staat Israël. De volgende dag werden direct vijandelijkheden geopend op Israël door de Arabische Palestijnen, gesteunde door de Arabische staten.

Op 29 mei 1948 riep de Veiligheidsraad, in resolutie 50 (1948) op om de vijandelijkheden over en weer te staken en besloot dat de staakt het vuren onder supervisie van een VN-mediator, met behulp van een groep van militaire waarnemers, moest worden gecontroleerd. De eerste groep waarnemers arriveerde daarop in de regio in de maand juni. Deze groep waarnemers werden bekend onder de naam UNTSO. Na aflopen van het bestand op 9 juli braken onmiddellijk  nieuwe gevechten uit en trokken de UNTSO-waarnemers zich terug. Onder druk van de VN kwamen de strijdende partijen op 18 juli voor de tweede keer een bestand overeen dat dit keer langer standhield. In de eerste helft van 1949 sloot Israël vier afzonderlijke Algemene Wapenstilstandsakkoorden met Egypte, Libanon, Jordanië en Syrië. In deze akkoorden werden afspraken gemaakt over de bestandslijnen en de oprichting van vier Mixed Armistice Commissions (MAC’s) die assisteerden bij de uitvoering van de akkoorden en toezagen op de naleving van de bepalingen. Elke commissie bestond uit  een evenredig aantal vertegenwoordigers van Israël en een van zijn buurlanden en stond onder voorzitterschap van een UNTSO-vertegenwoordiger. Die werd op zijn beurt ondersteund door UNTSO-waarnemers in het veld.

Vanaf 1956 stuurde Nederland twee militaire waarnemers voor UNTSO naar het gebied. Gedurende de jaren zestig werd het aantal Nederlandse UNTSO-waarnemers uitgebreid tot vijftien. Op 17 juli 1963 werd kolonel der mariniers W.A. van Heuven benoemd tot de UNTSO-voorzitter van de Egypt-Israel Mixed Armistice Commission (EIMAC). Die functie vervulde hij tot juni 1967 toen de Zesdaagse Oorlog uitbrak. In dat  jaar stelde Nederland een half jaar lang ook een vliegtuig met bemanning aan UNTSO beschikbaar. Tot 1995 bleef Nederland jaarlijkse vijftien waarnemers sturen.

Hoewel de taakvoering van UNTSO diverse malen wijzigde, o.a. als gevolg van de oorlogen in 1956, 1967 en 1973, bleef het inzet gebied ongewijzigd. Acterend als contactorganisatie tussen de strijdende partijen konden ze geïsoleerde incidenten vaak zodanig beperken dat deze niet uitgroeiden tot grotere conflicten.

UNTSO personeel is tevens in staat om, op korte termijn, een kern te vormen voor andere vredesmissie wereldwijd. De beschikbaarheid van UNTSO`s militaire waarnemers voor directe inzet voor nieuwe missies is een succesfactor van formaat tot het slagen van deze nieuwe missies.

Heden (2025) is UNTSO nog steeds actief. O.a. zijn ze gelieerd aan vredesmachten UNDOF op de Golan hoogte en UNIFIL.